مهم*ترین چالش پروژه پالایشگاه ستاره خلیج فارس نبود اهتمام کافی در مجموعه وزارت نفت برای اتمام این پروژه است. درحال حاضر افزایش ظرفیت تولید و صادرات نفت، جذب سرمایه*گذار خارجی و اصلاح قراردادهای نفتی جزء اولویت*های اصلی وزارت نفت است. این در حالی است که اولویت*های مذکور بدون توسعه ظرفیت پالایشی در واقع در راستای تقویت خام فروشی و در تعارض با اقتصاد مقاومتی است.
عصرنفت/ با توسعه فازهای اول تا سوم پارس جنوبی موضوع پالایش میعانات گازی در پالایشگاه*های داخلی کشور به صورت جدی مطرح شد. بر اساس آمارهای مربوط به نیمه اول سال 1394، روزانه بالغ بر 516 هزار بشکه میعانات گازی در کشور تولید شده*است که از این بین 193 هزار بشکه در داخل مصرف شده و حدود 323 هزار بشکه صادر شده است که به معنای واقعی، این اقدام یعنی خام* فروشی منابع هیدروکربوری کشور.

احداث واحدهای پالایشی راهکار اصلی برای مقابله با خام*فروشی میعانات گازی است. بر این اساس در سال 1382 فرآیند ساخت پالایشگاه ستاره خلیج فارس با ظرفیت فرآورش روزانه 360 هزار بشکه میعانات گازی به عنوان اولین پالایشگاه میعانات گازی کشور در دستور کار قرار گرفت. سبد محصولات این پالایشگاه شامل 84% محصولات سبک پالایشی است که 60% این سبد را بنزین و 24% آن را گازوئیل تشکیل می*دهد. حجم تولید بنزین این پالایشگاه در صورت راه*اندازی کامل برابر 36 میلیون لیتر در روز معادل 50% مصرف بنزین کشور در سال 1394 است.
با گذشت بیش از 8 سال از شروع ساخت پالایشگاه ستاره خلیج فارس و اذعان مسئولان وزارت نفت بر لزوم تسریع در راه *اندازی این پالایشگاه، تا کنون هیچ یک از فازهای این پالایشگاه راه*اندازی نشده است. مسئولان وزارت نفت چندین بار وعده افتتاح این پالایشگاه را داده*اند که هیچ یک محقق نشده* است و بر اساس آخرین وعده وزارت نفت، فاز اول این پالایشگاه با ظرفیت پالایش روزانه 120 هزار بشکه میعانات گازی، در نیمه دوم سال 1395 افتتاح خواهد شد.
در صورت تأخیر در افتتاح فاز اول پالایشگاه* ستاره خلیج فارس و بهره*برداری کامل از فازهای 17 تا 21 پارس جنوبی تا پایان سال 1395[1]، حجم خام* فروشی میعانات گازی کشور از حدود 323 هزار بشکه به 533 هزار بشکه در روز افزایش خواهد یافت. این در حالی است که واردات بنزین در سال*های اخیر در حال افزایش بوده و میزان واردات این فرآورده در سال*های 93، 94 و نیمه اول 95 به ترتیب به 12 میلیون لیتر در روز رسیده است. علاوه بر تشدید واردات بنزین، مشکلات دیگری همچون بازاریابی برای فروش میعانات گازی، عدم دستیابی به ارزش افزوده بالاتر و خواب سرمایه 3 میلیارد یورویی، ضرورت تغییر رویه وزارت نفت در قبال این پروژه مهم را افزایش می*دهد.

*تحولات مدیریتی و پیمانکاری پروژه از گذشته تا کنون
پروژه پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس در سال 1382 با هدف صادرات فرآورده* های پالایشی به صندوق با**شستگی نفت واگذار شد. در حال حاضر ترکیب سهام این پالایشگاه پس از تغییرات متوالی در ترکیب سهامداران، متشکل از 49% شرکت سرمایه* گذاری نفت و گاز تأمین (تاپیکو)، 33% صندوق با**شستگی نفت و 18% شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران است.
در سال 1384 نظارت بر اجرای طرح به شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده* های نفتی ایران واگذار گردید و برای راه *اندازی آن، نیمه اول سال 1390 برنامه *ریزی شد. در همین سال شرکت*های اسنم*پروجتی (Snamprogetti) ایتالیا به* عنوان پیمانکار اصلی، گلدن*گروپ (Golden Group) به* عنوان متولی خرید کالا و همچنین شرکت* های بینا و تهران جنوب به **عنوان همکاران این پروژه در یک گروه مشترک عملیات ساخت پالایشگاه را براساس قرارداد EPC و تحت نظارت شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده* های نفتی ایران آغاز نمودند.
پس از گذشت یک*سال از شروع عملیات اجرایی به دلیل مشکل تامین مالی و برخی مسائل ناشی از تحریم، پیمانکاران خارجی از پروژه انصراف دادند و تکمیل روند ساخت به دو شرکت ایرانی واگذار شد. در سال 1390، شرکت فرادست انرژی فلات (یکی از شرکت* های تابعه قرارگاه خاتم *الانبیاء(ص) ) به* عنوان پیمانکار اصلی به پروژه اضافه شد و در حال حاضر نیز این شرکت وظیفه اصلی پیمانکاری این پروژه را بر عهده دارد.

*تاریخچه پیشرفت طرح پالایشگاه
پالایشگاه ستاره خلیج فارس میعانات گازی فازهای پارس جنوبی را با خط لوله *ای به طول 388 کیلومتر دریافت و به فرآورده *های پالایشی تبدیل خواهد کرد. از سال 1385 تا سال 1392، پروژه ستاره خلیج فارس با سرعت بسیار کمی پیش رفته است، به* طوری*که متوسط پیشرفت پروژه در هر سال تقریباً ۱۰% بوده و در مرداد 1392 به حدود 70 درصد رسیده است. بر اساس نمودار 1، در طول 2.5 سال از ابتدای فعالیت دولت یازدهم، متوسط پیشرفت کل پروژه به 7% در هر سال و در مجموع به 85% در مرداد 1394 رسیده است.

نمودار 1: درصد پیشرفت پروژه پالایشگاه ستاره خلیج فارس[2]
با وجود گذشت بیش از 4.5 سال از زمان مقرر برای راه* اندازی این پروژه پالایشگاهی همچنان زمان واقعی راه **اندازی این پالایشگاه مشخص نیست. برای ارزیابی دقیق* تر وضعیت پیشرفت پروژه پالایشگاه ستاره خلیج فارس، در ادامه وضعیت پیشرفت این پروژه در بخش*های اصلی از قبیل تامین منابع مالی، خرید و نصب تجهیزات، ساخت اسکله صادراتی و خط لوله انتقال فرآورده* به داخل کشور ارائه می*شود.
**
*وضعیت خرید و نصب تجهیزات پالایشگاه
مطابق نمودار 2 در مجموع فقط 34% از تجهیزات مورد نیاز پالایشگاه خریداری شده*است و خرید مابقی تجهیزات با مشکل جدی مواجه است. در مورد برخی از تجهیزات ضروری مانند راکتورها و برج*ها نیز، تا پایان مرداد ماه سال 1394بیش از 45% از تجهیزات خریداری نشده* و با مشکل مواجه بوده است.